در طول 45 سال مبارزه با خداپرستی، نسل جدید آلبانی اطلاعات کمتری از اسلام دارند، ولی اکنون موج بیداری اسلامی به پاخاسته است. اکنون، مساجد قدیمی به روی علاقهمندان گشوده و بازسازی مساجد ویران شده آغاز شده است.
دیباچه
سقوط بلوک شرق موجب گردید نیم قرن دینستیزی در بخش از دنیا، با شکست مواجه گردد. در میان این کشورها، آلبانی از اهمیت ویژهای برخوردار است. زیرا 70% جمعیت آن مسلمان هستند. نوشتار حاضر، ضمن بیان شرایط این کشور در اروپا، به بررسی چگونگی آشنایی با اسلام، دینزدایی کمونیستها، بیداری اسلامی و برنامههای اسلامی در آلبانی میپردازد.
ملتی مسلمان در قلب اروپا
در قلب اروپا ملتی مسلمان و پرامید وجود دارد که با این که صدها سال از دو سو در محاصره پیروان کلیسای کاتولیک و ارتدوکس قرار داشت و بارها میان آنان دست به دست گشت، فشارهای آنان را تحمل کرده و از ایمان خود دست نکشیده است. در دوره معاصر و پس از پایان جنگ جهانی دوم، که حاکمیت استبدادی کمونیستها نزدیک به نیم قرن، شدیدترین نوع دین ستیزی را اجرا کرد، مردم این کشور بر عهد خود ایستادند و از حق برنگشتند. با برچیده شدن حاکمیت کمونیستها، در اوایل دههی 90 میلادی، نوعی تجدید حیات مذهبی در این کشور رخ داد و جوانههای اسلام از دل صخرههای سخت بالیدن آغاز کرد.
آلبانی، با بیش از 28000 کیلومتر مربع مساحت، در ساحل شرقی دریای آدریاتیک واقع و با کشورهای صربستان و مونتهنگرو، مقدونیه و یونان هممرز میباشد. این کشور تنها کشور اروپا است که بیشتر مردم آن مسلماناند. مسلمانان 70% جمعیت 5/3 میلیونی این کشور را تشکیل دادهاند. نزدیک به سی درصد از این مسلمانان را بکتاشیان علوی تشکیل میدهند.
آشنایی با اسلام
آلبانیاییها از نسل ایلیریایی هستند. آنان نزدیک به دو هزار سال پیش از میلان وارد بالکان گشتند. عثمانیها از 1385م وارد بالکان شدند. ترکها، جوانانی مسیحی را جمع کرده، به آنان آموزش اسلامی میدادند. پس از گذراندن آموزش نظامی، آنان به سربازانی ماهر و دلیر تبدیل میگشتند که جاننثار نامیده میشدند.
دین زدایی کمونیستها
ترکها چهارصد سال بر آلبانی حکومت کردند، ولی آلبانیاییها سرانجام در پی جنگ اول بالکان، با انتشار اعلامیهی ولور، در 28 نوامبر 1912م، اعلام استقلال نمودند. قدرتهای اروپایی طی کنفرانسی موسوم به برلین آلبانیاییهای مسلمان را از سرزمین اصلیشان پراکنده کردند و کمی بعد در کنفرانس لندن آنها را به بخشهای مختلفی در کشورهای یونان، مقدونیه، صربستان، مونتهنگرو و یک بخش جداگانه در کوزوو تقسیم نمودند.
با از بین رفتن رژیم کمونیستی مانع اصلی از بین رفت اما فساد همهگیر و فقر، جدایی مذهب و قانون، شمار زیاد بیکاران و نابسامانی فرهنگی، زندگی را تحملناپذیر میکرد.
موج فعالیتهای اسلامی پس از خروج از دوران خفقان کمونیسم، با دستگیری مسلمانان محدود شد و مبلغان مسیحی، با ترویج مسیحیت، اسلام را به مبارزه طلبیدند. در تیرانا، هفده تلویزیون خصوصی راه اندازی شد. هزاران دلار به برخی اشخاص پرداخت گشت تا در گزارشهای تلویزیونی، هر چیزی را به مسیحیت ربط دهند.
دولت سوسیالیست توصیه کرد که نقش مسلمانان را در امور - تا حد امکان - کاهش دهند، به طوری که اکنون 120 مؤسسه در تیرانا فعالیت میکنند، در حالی که در مقابل تنها 25 سازمان اسلامی وجود دارند.
بیداری اسلامی
در طول 45 سال مبارزه با خداپرستی، نسل جدید آلبانی اطلاعات کمتری از اسلام دارند، ولی اکنون موج بیداری اسلامی به پاخاسته است. پس از فروپاشی رژیم کمونیستی مبلغان مذهبی برای آشنا کردن نسل جدید با دین نیاکان خود وارد عمل شدند و حتی مبلغانی از ایران، لیبی و عربستان آمده پیام اسلام را برای فقیرترین مردم اروپا آوردند. اکنون، مساجد قدیمی به روی علاقهمندان گشوده و بازسازی مساجد ویران شده آغاز شده است. پس از نیم قرن انزوا و شکنجه تحت سلطه کمونیسم، سرانجام مردم چیزی را که مدتها به دنبال آن بودند، پیدا کردند.
به گزارش مجمع جهانی جوانان مسلمان پس از رهایی مسلمانان از یوغ الحاد، در سال 1996م، بیش از هفت هزار زن آلبانیایی استفاد از پوشش اسلامی را آغاز نمودند. کشورهای اسلامی بزرگترین حامیان کمک و سرمایهگذاری در آلبانی هستند؛ برای نمونه، ایران پنج بیمارستان در تیرانا ساحته و پیمان اجرای طرح پیشگیری از فلج اطفال را امضا کرده است.
برنامههای اسلامی
علاوه بر برگزاری نماز جمعه و نماز عید، برنامههای اسلامی دیگری نیز برگزار میشوند. روز عاشورا سراسر این کشور تعطیل رسمی میباشد و مراسم با شکوهی، با حضور پیروان فرق علوی و مقامهای عالی رتبه سیاسی و فرهنگی این، در تکایا برگزار میگردد. همچنین روز دوم فروردین روز میلاد حضرت علی ـ علیه السلام ـ محسوب میشود. این روز، تعطیل رسمی است و جشنهای باشکوهی در گوشه و کنار این کشور برگزار میگردد. یک روز نیز در آلبانی با نام حضرت عباس ـ علیه السلام ـ مزین شده است.
کوه تومور، که زمانی یکی از الهههای ایلیری بود، اکنون شهرتش، بیشتر به واسطه وجود زیارتگاه عباس علی (حضرت ابالفضل) است. هر ساله و در اواسط ماه آگوست (مرداد ماه) دهها هزار نفر از پیروان بکتاشیه، برای زیارت عازم کوه تومور میشوند. بیشتر افرادی که عازم زیارتگاه هستند، مسیر صعبالعبور را با پای پیاده طی میکنند. این در حالی است که آنها معمولاً گوسفندی را برای قربانی کردن در زیارتگاه با خود حمل مینمایند. گرچه در برگزاری این گونه مراسم، سنتهای نادرست و خرافه نیز راه یافته است، ولی اعتقاد این مردم به خاندان اهلبیت ـ علیهم السلام ـ چنان میباشد که موجب حیرت هر بینندهای میشود.
منبع: هفتهنامه سفیر